Clare County Library
Clare Literature
Home | Search Library Catalogue | Foto: Clare Photo Collection | OS Maps | Search this Website | Copyright Notice

Ar Bhás Shéarluis Mhic Dhomhnaill

I
Is léir-sgriosta daor-ghonta duairc
An sgéal seo do chuala idir tháint’ :
Gur éag an flaith éagnaidhe gan ghruaim,
Dob’ fhéile ‘na Guaire le rádh.
Is méala ar feadh Éireann ‘sis truagh,
An laoch leabhair uasal d’fhagáil bháis,
Ár Phoenix ‘sár Caesar i dTuadhmhumhain,
Sir Séarlus gur scuabadh ó mhná !

II
Táid mná fionna ag gárthadh ‘s ag éigheamh,
‘S na tála sruith dear leo go truagh,
Tré bhás an fhir áluinn gan bhéim,
Dob’ fhearr fuirm, méinn agus stuaim.
Tá a mháthair go tláth as a céill,
Is Máire inghean tSéarluis is truagh ;
‘S ní taise do’n staid-bhruinneal tséimh
An bháin-chnis, a chéile, ‘tá ar buadhairt.

III
Is buaidheartha ‘tá a chuallacht ‘na dheoidh,
Gan suaimhneas leath-nóimeant d’á saoigheal,
Ag cruadh-ghol ‘sag buan-tsileadh deor
‘Na dtruagh-gháiridhe dóighte go croidhe.
‘Sé an t-uaigneas ‘san bhuaidhreamh do’n chóip,
Gan fuasgailt Mhic Dhomhnaill ‘san tír,
Is nach truagh san i dTuadhmhumhain mo leoghan,
Dá fhuadach as a óige fá líog.

IV
Fá líogaibh ar feochadh, is díth,
Mac Domhnaill de’n ríogh-fhuil is fearr,
Do shíolradh ó mhór-chlanna Míleadh,
‘S do chomhnaigh i dtír dhil, an Spáinn.
A shinsear ba chródha le maoidheamh—
Bhí coróinn ortha i ríoghacht Alban áird ;
Níl teora le mórdacht a ghaoil,
Flath-chomhgas gach ríogh-churadh b’fhearr.

V
B’fhearr dhúinn, a Dhia ! gan bheith beo
Le cumha ‘nsiaidh an óig-dhuine ghrinn,
An sár –fhear do riaradh na slóight’
‘S ár mbiadhtach a d’fhóireadh ar mhílt’.
Ní truaillidh na fiadhaile de’n chóip,
An ghrian-fhlaith bar ó-ghile croidhe,
Bráthair gach iarla ba mhó
De’n chnámh sin Bhrian Bóruimhe le suidheamh.

VI
Is suidhte fuil Bhrianach im’ leoghan,
Ó inghean Chriostóra, Beití,
Thug croidhe dhó chum triall ar ghach spórt
Ag síor-chaitheamh óir agus fíon’ ;
Is taoiseach glan fial é de’n phór,
De’n chraoibh úd is mó teist ‘san ríoghacht.
Dá bhrigh sin is diacrach an sgeol,
Flaith ríoghdha d’á shórt dul i gcill.

VII
An chill úd ‘nar cuireadh mo laoch,
Is mairg do thaobhaigh í riamh ;
Maille le hainm gach naon
De’n mhaicne bhéasach Uí Bhriain.
Innseann an tairngreacht féin
Nach rathmhar do théigheann sí do’n chliar ;
Gach a shuidheann ar an bhfearann de’n phréimh,
Ag casadh ‘na ndéasacha fiadh.

VIII
Ar an bhfiadh úd ná tráchtam go héag,
Ach labhairt ar Shéarlus gan mheang,
De’n ghrian-fhuil sin Teamhrach na réx,
‘S an leathan-ghuirt aerach nár ghann ;
Fial-bhráthair na Matthews ba thréan,
‘S ba ghradamach i n-éirleach na lann,
Iarla Chill Dara na séad,
‘S an Ridire Gréagach ó’n nGleann.

IX
I ngleann aoibhinn Theamhraigh gan duais,
Ba dhual dó fallamhnacht méinn ;
Cran soillse, plannda aoibhinn buadhach,
Do chuaidh i rith aoirde an léighinn ;
Lann líomhtha sgannruightheach lucht uabhair,
Lucht bruighne, lucht buaidhrimh is pléidhe
‘Sé an feall nimhe é i gcantaoir ‘san uaig,
Mo ghruagach d’fhuil aoirde na réx.

X
Níl ríogh-mhac san Eoraip dá mhéid
Do sháróchadh é i méinn ‘s i ngeal-chroidhe ;
Dá mba dhóith leo gur mó féile é ná an saoghal,
Ní hail leo gan tuistiún do mhaoidheamh
Níl suidheamh aige i n-ór-cheart na réx
Do thárla gan traochadh thar tuinn,
Dá roinnt idir óg agus aosd’,
Dá onóir is daonnacht ‘san ríoghacht !

XI
Ríoghacht Inis Fódla na bhfíoraon
Ba ghearr ag mo laoch mear ‘san mbeoir ;
Ní i dtír moltraigh i gcéin
Na ngalla-phuic méith an choirp mhóir.
Ní hionann é is gach uile réx
I ngradam is i réim i gClár Fódla,
Ag triall thart thar sáil’ i gcaithréim,
Ag neartughadh le méirligh ‘sa gc’róinn.

XII
Coróinn aoibhinn Flathas na Naomh
Mar thabharthas ó Aon Mhac na nGrás
Go bhfaighidh an fear fírinneach é
‘Tá tabhartha do’n daonnacht de ghnáth ;
Tá’n bother glan díreach go réidh
Gan dabhta ag Séarlus le fagháil,
Coróinn cheart is Ríoghacht i gcaithréim,
‘S leabhar-mholadh Dé Ghil go bráth.

XIII
Go bráth, Ó ! ní heol dom cá bhfaghainn
Fear fóirthint ná feidhm mar mo laoch,
‘Bhíodh gáir i n-a dhóirse aige daill,
‘S geocaigh ag creimirt ‘sag pléidhe ;
Ba ghnáthach ‘na dheoidh an lucht leighis,
‘S go deo deo níl moill ar a dhéirc,
Árd-Neamh na Glóire go bhfaighidh,
Is trócaire go bhfaighimíd go léir !

Dánta Sheáin de hÓra