Clare County Library
Clare Places and Placenames
Home | Search Library Catalogue | Foto: Clare Photo Collection | Maps | Search this Website | Copyright Notice

An Ghaeilge, Comharthaíocht agus Logainmneacha - Conor Ó Catháin

An Chomharthaíocht

Chomh fada agus a bhaineann sé leis an nGaeilge de tá cúrsaí comharthaíochta ina n-ábhar conspóide sa tír seo le blianta fada. Ar na hainmchláir thart ar Bhaile na hInse mar shampla tá ainmneacha Gaeilge atá ceart, roinnt atá mícheart, agus cúpla sráid ann a bhfuil ainmchláir orthu gan aon ainm Gaeilge. Ach an fhadhb is mó is ea an chaoi a bhfuil an t-ainm Gaeilge léirithe i gcónaí i litreacha níos lú ná an t-ainm Béarla. A fhad agus nach mbeidh ionannas idir an dá theanga i dtaca le méid, inléiteacht agus próifíl litreacha beidh fadhbanna i réimse na comharthaíochta, dar liom. Thart ar bhaile na hInse faoi láthair tá sraith ainmchláir a bhfuil litreacha na Gaeilge iontu atá ar a laghad tri uaire níos lú ná litreacha an Bhéarla. Cuireann drochchleachtais den chineál seo díomá ar Ghaelgeóirí agus ionadh ar chuairteoirí go minic faoin droch-mheas a mheastar a bheith léirithe i leith na teanga náisiúnta. Ba chóir go mbainfí anuas an tsraith áirithe seo láithreach.

Ba chóir go gcuirfí in airde sraith nua ina bhfuil litreacha an Bhéarla agus litreacha na Gaeilge ar chomhmhéid iontu. Is ionadh liom go bhféadfadh feidhmeannaigh phoiblí de chuid na comhairle áitiúil iad a cheadú ar an gcéad dul síos. Ní mór a mheabhrú go bhfuil na cleachtais seo ag dul glan in aghaidh treoracha an rialtais maidir leis an sárchleachtas i réimse na comharthaíochta. Agus ní leor a bheith ag cur an milleán ar lucht déanta na gcomharthaí. Ba cheart go mbeadh na dearthóirí grafacha agus na cóipscríobhaithe in ann feidhmiú chomh maith céanna sa dá theanga i gcónaí.

Cé go bhfuil an chomharaíocht dhátheangach in usáid de gnáth ag údaráis áitiúla timpeall na háite, is beag den chomharthaíoch dhátheangach atá in usáid san earnáil phríobháideach sa tír seo go fóill, murab ionann agus an Bhreatain Bheag, mar shampla. Sa Bhreatain Bheag cuirtear iachall ar chomhlachtaí agus gnólachtaí de gach saghas polasaí dhátheangach comharthaíochta a chur i bhfeidhm, fiú amháin na comhlachtaí móra ilnáisiúnacha a bhfuil brandaí acu a aithnítear go hidirnaisiúnta ar nós Mc Donalds agus Coca Cola. Foilsíonn Bwrdd y laith Gymraeg sraith treoracha atá dírithe ar an earnail phríobháideach chomh maith le treoir faoin deara dátheangach. Tá líne teileafóin acu chomh maith le comhairle saor in aisce a thabhairt agus míreanna gearra a aistriú.

Tá sé in am dúinn sa tír seo bheith níos gníomhaí sa réimse seo agus gan ligint do chomhlachtaí móra saibhre a rogha rud a dhéanamh maidir leis an gcomharthaíocht mar is léir gur rogha an Bhéarla a gheobhfar. Ba chóir go mbeadh sé mar chuid de na coinníollacha pleanála go gcloidís le polasaithe dearfacha comharthaíochta a thaispeáineann ionannas idir an dá theanga i gcónaí agus an méid seo ráite, tá scéimeanna comharthaíochta ann a thaispeánann an sár-chleachtas maidir leis an gcomharthaíocht dhá-theangacha; ceann dóibh is ea an scéim Clár, a fógraíodh le gairid. Tá an scéim seo de chuid Foras na Gaeilge agus An Roinn Gnóthaí Pobail agus Tuaithe teoranta do shráidbhailte agus ceantair tuaithe i gceantair CLÁR de réir mar a thuigim. Is í an aidhm atá leis an scéim seo ná cistí a chur ar fáil chun comharthaí dátheangacha príobháideacha agus pobail a chur in airde. Tá an dréacht-obair ealaíne le bheith ceadaithe ag Foras na Gaeilge sula ceadófar aon iarratas nua agus tá sé riachtanach go mbeidh an Ghaeilge chomh feiceálach céanna leis an mBéarla ar na comharthaí seo. Tá scéim san earnáil phríobháideach chomh maith a bhaineann le comharthaíocht sráidbhaile phríobháideach amháin.

Is léir san obair seo go bhfuil buntábhacht le cruinneas. Ba chóir go mbeadh baill fóirne ceapthe ar na húdaráis aitiúla atá inniúil go maith sa Ghaeilge le bheith cinnte nach bhfuil aistriúcháin le déanamh ag daoine nach bhfuil lán-mhuiníneach agus láncháilithe sa Ghaeilge. Scil ar leith é an t-aistriúchán agus ní ghlactar go deas le hearráidí ar chomharthaí de gnáth. Tá foireann lán-phroifisiúnta ceaptha ag an Aire Ó Cuív ag an Roinn Gnóthaí Pobail agus Tuaithe sa Bhrainse Logainmneacha agus is cúis athais dúinn inniu go bhfuil duine daoibh, An Dr. Pádraig Ó Cearbhaill, inár láthair agus go mbeidh sé ag labhairt linn ar ball. Tá foireann an Choimisiúin lán-sásta a gcuid saineolais a roinnt le dream ar bith daoine atá ag obair ar leas an phobail sa réimse seo, agus ba chóir tacaíocht a thabhairt dóibh san obair atá ar siúl acu i gcónaí.

<< Clare Places and Placenames: An Ghaeilge, Comharthaíocht agus Logainmneacha